Voorkom laaggeletterdheid en reduceer dyslexie

Bron: BasisschoolManagement , NR.8, december 2017. Aryan van der Leij, Haytske Zijlstra

Laaggeletterdheid is een oud probleem. Al sinds de jaren tachtig zien we dat veel leerlingen zich ontwikkelen tot laaggeletterden en dat aantal is alleen maar toegenomen. Een nieuw probleem is dat steeds meer leerlingen de diagnose dyslexie krijgen. Wat zijn de oorzaken van deze ontwikkelingen en is er een verband? Wat kunnen we er aan doen? Het wetenschappelijk onderzochte online computerprogramma Bouw! van de Universiteit van Amsterdam lijkt als geroepen te komen. Schoolleiders spelen een belangrijke rol bij de implementatie ervan.

Computerprogramma Bouw! tot verbetering

Voorkom laaggeletterdheid en reduceer dyslexie

Het aantal leerlingen dat zich ontwikkeld hebben tot laaggeletterden bleek in 2015 opgelopen te zijn tot 17,9 procent van onze 15-jarigen, een toename van ruim 6 procent ten opzichte van 2003.
Laaggeletterden zijn onvoldoende in staat lezen en schrijven in het dagelijkse functioneren te gebruiken. Het verwezenlijken van doelstellingen, kennis en
ontwikkeling (diploma’s, beroep uitoefenen, maatschappelijke participatie) komt daardoor in gevaar. Voor technisch lezen en spelling – de basisvaardigheden die het fundament vormen voor geletterdheid – geldt hetzelfde verhaal: te veel leerlingen verlaten de basisschool met een achterstand van twee jaar of meer, een achterstand die daarna alleen maar oploopt en het probleem vergroot.

EFFECTIVITEIT
Over het onderzoek is uitgebreid gerapporteerd in wetenschappelijke media.
In dit artikel volstaan we met het citeren van de samenvatting die staat op de website
van het Masterplan Dyslexie. Aangetekend wordt dat ‘familiair risico’ (FR: een van de ouders heeft aantoonbaar dyslexie) de kans dat een kind dyslexie krijgt 5-10 keer groter maakt dan wanneer dat niet het geval is: erfelijkheid speelt een sterke rol.

Samenvatting:
‘Het programma Bouw! is wetenschappelijk onderzocht. Hiervoor zijn twee studies uitgevoerd: één studie waarbij er begin groep 3 is gestart met het werken met Bouw! en één studie waarbij halverwege groep 2 met Bouw! is begonnen.
Deze onderzoeken maken duidelijk dat Bouw! een effectieve aanpak is voor kinderen die moeite hebben met lezen. Het volledig doorwerken van het programma is voor de effectiviteit echter wel essentieel. Het gaat om een periode van anderhalf tot twee jaar, waarbij de kinderen gemiddeld twee tot drie keer per week, 10 tot 15 minuten per keer, thuis of op school oefenen. Het programma heeft zowel effect bij kinderen die zwak zijn op letter- en klanktaken als bij kinderen die een dubbel risico lopen (zwak op letter- en klanktaken én sprake van dyslexie in de familie). Vergeleken met de controlegroep neemt het aantal leerlingen bij de laagste 25 procent af met 65 procent in beide groepen. Diezelfde reductie geldt voor het aantal leerlingen dat verlengde instructie in de klas (niveau 2) of remedial teaching buiten de klas (niveau 3) ontvangt. Het aantal leerlingen dat op basis van het PDD&B 2.0 (2013) de diagnose “ernstige dyslexie” en buitenschoolse behandeling krijgt, is met Bouw! drie keer zo laag als in de controlegroepen. Zowel laaggeletterdheid als ernstige dyslexie wordt dus in een flink aantal gevallen voorkomen.
Een vergelijking tussen de twee onderzoeken laat zien dat het nog effectiever is om halverwege groep 2 te starten, dan pas in groep 3 te beginnen.’

Lees het hele artikel >>