Preventie, Remediëren, Compenseren

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op de Lexima nieuwsbrief

Bron: Lexima Magazine, november 2017.  Annette Roetenberg en Harry Kleintjens

Een integrale aanpak is niets nieuws, typ integrale aanpak in het zoekvenster van je browser en er komen talloze succesvolle voorbeelden uitrollen. Veel gemeenten bijvoorbeeld werken met een integrale aanpak voor gezondheidsbeleid, maar ook bij de politie, bij defensie, in de sport en in ziekenhuizen wordt deze vorm van werken al langer toegepast. Een systematische aanpak waarbij alle betrokken partijen samenwerken en de activiteiten op elkaar worden afgestemd en middelen uniform worden ingezet. In het onderwijs heerst echter vaak een eilandjescultuur en kost het moeite om een integrale aanpak van de grond te krijgen. Een gemiste kans, zeker als het gaat om grote thema’s als leesproblemen, laaggeletterdheid en dyslexie. De impact van deze problemen, persoonlijk en maatschappelijk, is enorm. Dus alle reden om de handen ineen te slaan en te kiezen voor een effectieve aanpak.

LAAGGELETTERDHEID EN DYSLEXIE

Percentage laaggeletterden in NederlandHet percentage jongeren van 15 jaar met een taalachterstand is in de afgelopen jaren sterk toegenomen: van 11,5% in 2003 naar 17,9% in 2015 (OESO, PISA rapport). Deze achterstand wordt al opgelopen in het basisonderwijs. Een zorgelijke ontwikkeling omdat jongeren met een taalachterstand een groot risico lopen om de laaggeletterden van de toekomst te worden.
In Nederland zijn 1,3 miljoen mensen tussen 16 en 65 jaar laaggeletterd. Dat staat gelijk aan zeker 1 op de 9 Nederlanders in deze leeftijdscategorie.
Tegelijkertijd constateren we dat het aantal leerlingen met de diagnose ernstige enkelvoudige dyslexie (EED) in het basisonderwijs (7,7%) en het aantal leerlingen en studenten met een dyslexieverklaring in het vervolgonderwijs (6-19%) boven de (wetenschappelijk berekende) verwachting ligt.

LAAGGELETTERD IN DE MAATSCHAPPIJ

Gevolgen van laaggeletterdheid zijn enorm. Laaggeletterden zijn minder vaak actief op de arbeidsmarkt, hebben minder vaak een vaste aanstelling, hebben vaker een laag inkomen, hebben minder vertrouwen in de medemens en beoordelen hun gezondheid vaker als matig tot slecht. Daarnaast zijn er ook economische gevolgen. De totale jaarlijkse kosten van laaggeletterdheid in Nederland zijn ca. € 560 miljoen. Per laaggeletterde komt dit neer op gemiddeld € 550 per jaar (bron: PWC, 2013).

DE ROL VAN HET ONDERWIJS

Laaggeletterdheid en dyslexie zijn grote maatschappelijke thema’s die beide in sterke mate met het onderwijs zijn verbonden. Het onderwijs draagt immers de primaire verantwoordelijkheid voor het aanleren van de lees- en spellingvaardigheden en het voorkomen en verminderen van leesproblemen (van der Leij, 2016). Toch blijkt de kwaliteit van de begeleiding van leerlingen met lees- en/of spellingproblemen van school tot school sterk te wisselen.
Het kost scholen grote moeite om extra ondersteuning op zorgniveau 3 (individueel, buiten de klas) te bieden aan leerlingen bij wie lees-achterstanden ontstaan. Daarnaast krijgen veel kinderen met dyslexie niet de zorg die ze nodig hebben omdat de voorzieningen op scholen te wensen overlaten. Op basis van wetenschappelijk onderzoek naar de relatie tussen laaggeletterdheid en dyslexie komt Prof. Dr. Aryan van der Leij (UvA) tot de stelling: als je kunt voorkomen dat leerlingen in het primair onderwijs zwakke lezers worden, houd je de echt dyslectische leerlingen over. Hij zegt: “Dyslexie is wat overblijft nadat laaggeletterdheid is bestreden.” Van der Leij pleit hiermee voor een nieuwe aanpak die zich richt op de vroegtijdige preventie van leesproblemen in het basisonderwijs met als resultaat het voorkomen van onnodige leesproblemen; laaggeletterden en vals positieve gediagnosticeerde dyslectici.

INTEGRALE AANPAK

Om deze visie in bedrijf te krijgen ontwikkelde Lexima de Integrale aanpak Leesproblemen, Laaggeletterdheid en Dyslexie (LLD). In het LLD
Onderwijszorgtraject werken scholen systematisch aan een integrale, effectieve aanpak voor het voorkomen van leesproblemen en dyslexie én het bieden van adequate hulp bij hardnekkige lees- en spellingproblemen. Het implementatieproces wordt volgens een beproefde methode geborgd. Bestuurlijk commitment in het kader van Passend Onderwijs en de samenwerking met gemeenten en behandelaars vormen belangrijke schakels in deze integrale aanpak.
De integrale aanpak van het LLD onderwijszorgtraject behelst zowel het totaal van (voorkomen van) leesproblemen, laaggeletterdheid en dyslexie als de veranderende ondersteuningsbehoeften gedurende de gehele basisschoolperiode én de betrokkenheid van alle actoren. Op alle vier de zorgniveaus wordt adequaat gehandeld, gemonitord, gestuurd en geëvalueerd. Van tijdig risico’s signaleren (zorgniveau 1), preventie (zorgniveau 2 en 3), remediëren (zorgniveau 2 en 3), behandeling (zorgniveau 4) tot voorzieningen voor compensatie/ inclusie (zorgniveau 1). 

Bezoek onze regiobijeenkomsten voor uitgebreide uitleg over LLD  >>

Lees het hele artikel >>