Onderzoek Kurzweil in het primair onderwijs

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op de Lexima nieuwsbrief

Bron: Onderzoek naar de opbrengsten van dyslexie-software in het primair onderwijs, Kennisnet, ICT Delta, 2011, pagina 14 - 17

onderzoek dyslexie primair onderwijsWie dyslectisch is, kan zoveel moeite hebben met lezen, dat het gaat tegenstaan en verder leren in de weg staat. Zo raken dyslectische leerlingen gemakkelijk achterop en dat knaagt aan hun zelfvertrouwen. Om die vicieuze cirkel te doorbreken helpt het als leerlingen geschreven teksten voorgelezen krijgen. Kan dat ook door een computer?

Doel: meer leesmotivatie bij dyslectische kinderen

Delta is de stichting voor katholiek en protestants-christelijk primair onderwijs in Arnhem en omstreken. Hieronder ressorteren 26 basisscholen. In totaal deden tien scholen mee aan het experiment (naast zeven als controleschool). Hoofddoel was om iets te doen aan de demotivatie van zwakke lezers om te lezen en hun zelfvertrouwen en zelfstandigheid te vergroten. Dit wilden de scholen doen door het lezen voor deze leerlingen makkelijker te maken, ze minder afhankelijk te laten zijn van anderen en ervoor te zorgen dat ze zonder extra hulp gewoon mee konden doen in de lessen.

Bedachte interventie: de computer voor laten lezen

In het verleden las de remedial teacher soms teksten voor. Dat hielp, maar de remedialteacher kon natuurlijk niet altijd en overal aanwezig zijn. Waarom de computer niet voor laten lezen? Een programma als Kurzweil kan dat. Kurzweil is een zogeheten text-to-speech-programma dat gescande tekst omzet in gesproken taal. Het arceert het voorgelezen woord en de zin in verschillende kleuren, zodat de leerling precies ziet welk deel van de tekst wordt voorgelezen. Zo lezen dyslectische leerlingen makkelijker. Met Kurzweil wilde ICT Delta (de bovenschoolse ict-afdeling) nadrukkelijk niet de leesvaardigheid van zwakke lezers verhogen. Daar is het programma niet voor bedoeld (alhoewel het mogelijk wel een remediërend effect heeft). Wat men in de eerste plaats wilde, was de motivatie van leerlingen om te lezen bevorderen. Leerlingen mochten in principe zelf beslissen of en wanneer ze Kurzweil zouden inzetten bij het lezen. Dat mocht op school, maar ook thuis. Het idee was om met dit programma de beperkingen van dyslectische leerlingen te compenseren, zodat ze bijvoorbeeld teksten op hun eigen niveau zouden kunnen lezen in plaats van te gemakkelijke of te kinderachtige. Kortom, ze zouden Kurzweil moeten kunnen gebruiken als een leesbril.

De uitvoering in de praktijk

In totaal deden er 59 leerlingen mee, verspreid over de groepen 4-8. De leraren kozen ze uit: leerlingen met dyslexie of ernstige leesproblemen kwamen in aanmerking. De scholen zorgden ervoor dat de teksten die ze moesten lezen, ook inderdaad in het programma zaten. Naast leesboeken werden ook delen uit de lesmethoden gescand, en onderdelen van de Cito-toetsen. Exacte gegevens zijn er niet, maar waarschijnlijk maakte een leerling uit de experimentele groep gemiddeld negen keer gebruik van het programma, in totaal zo’n 3,5 uur per leerling.

Ervaren opbrengsten

Onderzoek Kurzweil primair onderwijs

Leerlingen waren erg enthousiast over het programma. Een leerling uit groep 5 vertelde dat hij voor het eerst een dik boek had uitgelezen. Een leerling uit groep 7 kreeg voor het eerst zijn toets op tijd af. Beiden zouden vaker en voor meer vakken met het programma willen werken. Ook leraren hadden de indruk dat het programma de leesmotivatie en de zelfredzaamheid van de kinderen vergrootte en dat ze sneller konden lezen dan ze gewend waren. De remedial teacher bevestigde dit en verwachtte dat het programma haar in principe goed kan ondersteunen in haar taken.

Lees het hele artikel >>