ICT-hulpmiddel bij dyslexie

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op de Lexima nieuwsbrief

ron: Tijdschrijft voor Remedial Teaching, 2012 nr. 4  M. Feenstra

ICT hulpmiddel dyslexie TVRT 2012 nr4Remedial teacher Mariëtte Feenstra adviseert scholen over de implementatie van ICT-hulpmiddelen voor leerlingen met dyslexie. Tijdens haar werkzaamheden merkt ze dat er op dit gebied weinig kennis is bij leerlingen, ouders en onderwijsprofessionals. Scholen weten wel van het bestaan, maar vaak niet veel van de verschillende toepassingsmogelijkheden. Ouders en leraren komen met de vraag om de middelen binnen school in te zetten. In dit artikel komen de verschillende ICT-hulpmiddelen aan bod, het belang van de inzet en een goede implementatie daarvan. 

ICT-hulpmiddelen worden ingezet om zwakke technische lees- en spellingvaardigheden te compenseren of te dispenseren. De taak bij het lezen of schrijven wordt hierdoor verlicht of overgenomen. Bij een aantal hulpmiddelen zijn remediërende effecten te zien (Smeets & Kleijnen, 2008). Zo hebben Kurzweil en Sprint volgens recent onderzoek een positieve invloed op leerprestaties, zelfredzaamheid en het sociaal emotioneel welbevinden (Hoenderken, Bachman, Van den Berg, Van Houwelingen, Van Steenbergen, Van der Weerden & Wiggers, 2012). Van Gent, Janssen, Roetenberg en Hardenberg (2010) bevelen ICT-hulpmiddelen aan die compenserend en remediërend zijn, zoals Kurzweil of Sprint, omdat dit volgens hen de meest effectieve vorm van begeleiden is. In het Protocol Dyslexie (Scheltinga et al., 2011), wordt aanbevolen om vanaf begin groep 5 te beginnen met het aanbieden van ICT-hulpmiddelen, omdat er eerst zoveel mogelijk begeleiding moet worden geboden om het lezen en spellen te optimaliseren. Hardenberg, Roetenberg en Kleintjens (2010) weerspreken dit, omdat volgens hen ICT-hulpmiddelen zo effectief en vroeg mogelijk moeten worden ingezet om frustratie, leerachterstand en verspilling van talenten van de leerlingen te voorkomen.

De school heeft de taak om te werken aan het verbeteren van het lees- en schrijfniveau, maar er moet niet te lang gewacht worden met het inzetten van ICT-hulpmiddelen. Wanneer er namelijk door het ontbreken hiervan de leerling minder moeilijke teksten krijgt aangeboden, zal dit van invloed zijn op de woordenschat en het cognitieve niveau van de leerling (Smeets & Kleijnen, 2008). Het inzetten van ICT-hulpmiddelen bij toetsen of examens is nog steeds per school verschillend. Steunpunt Dyslexie biedt over de regelgeving hieromtrent de meest recente informatie.

Dyslexiebeleid noodzakelijk

Succesvol gebruik van ICT-hulpmiddelen valt of staat met een goede en brede implementatie op school. Daarom is een dyslexiebeleid op school noodzakelijk. Voor een succesvol gebruik moeten namelijk randvoorwaarden op diverse niveaus worden ingevuld. Zo moet de leerling ermee willen werken, heeft de leraar voldoende kennis en scholing nodig en moet de school een voorstander zijn van een actief dyslexiebeleid. Bovenschools is een beleid noodzakelijk om te willen investeren in ICThulpmiddelen. Hierdoor wordt een uitdagende leeromgeving gecreëerd met meer leesplezier, motivatie en betere schoolprestaties (Janssen, 2005). Diverse zorgaanbieders hebben vergoedingen vastgesteld of er is belastingaftrek mogelijk. Steunpunt Dyslexie biedt op de website recente informatie over mogelijkheden en regels op dit gebied. In de derde voortgangsrapportage Passend onderwijs wordt vermeld dat scholen het via Dedicon aangeschaft lesmateriaal zelf moeten betalen. Dit betekent dat digitaal geleverde boeken voor rekening van de school komen (Rolak & Henneman, 2011).

Diverse ICT-hulpmiddelen

Er zijn diverse ICT-hulpmiddelen in Nederland op de markt. Het inzetten van spellingcontrole in Word, is bijvoorbeeld al een ondersteuning bij het schrijven van teksten. Het is mogelijk dat hierbij gebruik wordt gemaakt van woordvoorspeller, zoals Skippy waarbij na het typen van enkele letters al een aantal woorden zichtbaar is. Ook zijn er speciale mindmapprogramma’s, zoals eMindMaps, die de leerling helpen bij het ordenen en omzetten van ideeën naar logische teksten. Daisy-bestanden zijn door mensen ingesproken teksten, die op de computer of de Daisyspeler kunnen worden afgespeeld. Deze zijn in verschillende vormen beschikbaar. Het gebruik van een Daisyspeler is niet geschikt als er ook behoefte is aan ondersteuning op spellingsgebied. Tevens kan de leerling de tekst alleen maar volgen door in het boek mee te lezen. Dragon Naturally Speaking zet spraak om naar tekst. Hierdoor kunnen gedicteerde teksten in een tekstverwerkingsprogramma gezet en bewerkt worden. Het programma is mede voor diegenen die spraak om willen zetten in een tekstdocument.

Lees het hele artikel >>