NT2 - Inzet van ICT-hulpmiddelen

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op de Lexima nieuwsbrief

Bron: Nov '17, Lexima Magazine, Lisa Gosker

In het onderwijs wordt steeds meer gebruik gemaakt van digitale hulpmiddelen. Volgens de Vier in Balans-monitor (2015) van Kennisnet is het niet de vraag óf ICT ingezet moet worden, maar hoe men ervoor kan zorgen dat ICT een bijdrage levert aan de onderwijskwaliteit. 

Kinderen met een andere thuistaal dan Nederlands hebben op school vaak andere behoeftes dan de kinderen waar thuis de Nederlandse taal wordt gesproken. Dit vraagt extra aandacht van docenten.
Door in dit artikel in te spelen op de uitdagingen die leerlingen met Nederlands als tweede taal (NT2) ondervinden en welke ondersteuning daarbij nodig is, wordt duidelijk dat de onderwijskwaliteit voor deze leerling (en de andere leerlingen in de klas) verhoogd wordt op het moment dat zij ICT-hulpmiddelen zoals Alinea, Kurzweil 3000Read&Write of Sprint kunnen gebruiken. Hierdoor worden NT2’ers zelfredzamer, taalvaardiger en zelfverzekerder in het Nederlands.

LEZEN
NT2 dyslexie primair onderwijsBij NT2’ers kunnen problemen voorkomen, doordat zij hetgeen dat geleerd is in de thuistaal verwarren met de nieuwe taal. Dit wordt transfer genoemd. Wanneer Engelse kinderen in het Nederlands moeten lezen zouden ze problemen kunnen ondervinden met de /ou/. De ou-klank in het Engels klinkt heel anders dan in het Nederlands. Wanneer zij deze uitspreken zoals in hun thuistaal dan kan dit er tijdens het (hardop) lezen toe leiden dat klanken en woorden verkeerd uitgesproken worden. Het woord dat gelezen wordt, wordt vervolgens niet gelinkt aan het (reeds bekende) gesproken woord. Hierdoor is het moeilijk de betekenis van het woord te achterhalen. Ook een kleinere woordenschat in de nieuwe taal van de NT2’er speelt hierbij een rol.

Als een leerling met NT2 een compenserend softwareprogramma gebruikt kan hij een woord klank-voor-klank en als geheel laten voorlezen. Ook kunnen woorden opgezocht worden in een woordenboek. In Kurzweil 3000 zit bijvoorbeeld een speciaal NT2 (van Dale) woordenboek, waarin de betekenis met eenvoudigere woorden omschreven wordt. Hierdoor kan de klanktekenkoppeling worden geoefend, maar wordt er ook direct aandacht gegeven aan de betekenis. Daarnaast bevatten de programma’s een meeleescursor, hierdoor wordt er meer focus gelegd op het woordbeeld. Het gevolg is dat woordbeelden sneller worden herkend en opgeslagen. Als er door het gebruik van een compenserend programma meer gelezen wordt kan verwacht worden dat de woordenschat in de Nederlandse taal toe zal nemen.

SCHRIJVEN
Tijdens het schrijven kunnen leerlingen met NT2 problemen ervaren met de spelling, woordkeuze en woordenschat. Wanneer er transfer plaatsvindt van de klanktekenkoppeling, dan worden niet de juiste letters op papier gezet. NT2-leerlingen gebruiken daarnaast veel dezelfde woorden door een kleine woordenschat in de nieuwe taal en zij ondervinden moeite tijdens het gebruik van taalspecifieke elementen zoals de woordvolgorde, lidwoorden en voorzetsels. Engelse kinderen die Nederlands leren zullen bijvoorbeeld de zin “I always eat pizza on fridays” vertalen naar “ik altijd eet pizza op vrijdagen”. Je ziet dat bijvoorbeeld de woordvolgorde anders is en dat dit meegenomen wordt naar het Nederlands.

Compenserende software spreekt mee tijdens het typen. Wanneer een leerling een letter typt kan deze worden uitgesproken, de leerling krijgt dan direct auditieve feedback of de letter die wordt getypt overeenkomt met het geluid. Ook hele woorden en zinnen kunnen worden uitgesproken, de leerling hoort direct wat hij heeft geschreven. Lidwoorden, preposities en synoniemen kunnen worden opgezocht in de woordenboeken.

Door gebruik te maken van compenserende software kunnen veel problemen die een leerling met NT2 ervaart worden opgelost/ gecompenseerd. Zo kan de leerling zelfstandig en toch zelfverzekerd op zijn eigen cognitieve niveau aan het werk en houdt de leerkracht tijd over om ook de andere leerlingen in de klas te ondersteunen.

OVER LISA GOSKER
Lisa Gosker is afgestudeerd Taalwetenschapper met als specialisatie taalstoornissen en meertaligheid. Ze deed voor haar masterstudie onderzoek naar hoe compenserende hulpmiddelen ingezet kunnen worden bij kinderen met educational needs. Tijdens haar onderzoek bekeek ze de compenserende software voor kinderen met een Taalontwikkelingsstoornis, ADHD, autisme en NT2 (kinderen die het Nederlands als tweede taal verwerven).

Dit artikel verscheen eerder in het Lexima Magazine, u kunt zich gratis abonneren >>