Kurzweil, 'vriendje' voor kinderen met dyslexie

Bron: Marja Spakman, Ommelander Courant, januari 2016


RASQUERT - Als je dyslectisch bent, valt het niet mee om een tekst als deze te lezen. Of andere teksten. Terwijl lezen op veel gebieden heel belangrijk is. Voor kinderen met dyslexie zijn er tegenwoordig veel hulpmiddelen die het lezen en daardoor het leren makkelijker maken. Althans minder moeilijk. Kurzweil is zo’n hulpmiddel. Scholen voor primair en voortgezet onderwijs van schoolbestuur Lauwers en Eems zijn een half jaar geleden met dit programma begonnen. Voor de totale invoering is vijf jaar uitgetrokken.


Kurzweil dyslexie hulpmiddelen bij lezenTineke de Birk begeleidt dat project in het primair onderwijs: „Kurzweil is eigenlijk gewoon een softwarepakket. Het helpt kinderen vanaf jonge leeftijd met het voorlezen van teksten. Ze hoeven daardoor zelf niet meer constant de tekst decoderen, wat voor hen als dyslecticus het grote probleem is als ze moeten lezen. Ze kunnen zich focussen op de inhoud, op het begrijpen. Het programma, dat tot aan de universiteit toe gebruikt kan worden, is ongelooflijk uitgebreid en geavanceerd. Kinderen kunnen zelf bepalen op welke snelheid ze een tekst willen horen, wat ze willen markeren en zelfs met welke stem. Kortom, gebruikers kunnen het helemaal naar hun hand zetten. Ze lezen zelf heel actief mee. Die combinatie is de kracht van het programma. Doordat het ook nog eens heel gebruiksvriendelijk is, kunnen kinderen er nagenoeg zelfstandig mee aan het werk en kunnen ze elkaar er ook heel goed bij ondersteunen. En het werkt!”

Dyslexie kinderen softwareOok in het voortgezet onderwijs (HHC) wordt Kurzweil ingezet. Daar is Joke Bloem de projectbegeleider. Het programma Kurzweil zelf is niet nieuw. Wat wel nieuw is, is de manier waarop het nu, sinds afgelopen najaar, op de scholen van Lauwers en Eems wordt ingezet. Vroeger stond Kurzweil incidenteel op standalone computers. Dat leverde veel praktische problemen op. Zo stierf het langzaam een stille dood. Nu is het op alle scholen op alle computers te gebruiken. Leerlingen kunnen zelfs met een persoonlijk account inloggen met hun eigen laptop. Daardoor is Kurzweil altijd en overal beschikbaar en wordt voor leerlingen een doorgaande lijn gecreëerd. Het programma is niet alleen bedoeld voor lesteksten, maar zelfs bijvoorbeeld voor de teksten die je op internet moet lezen. Ook bij het schrijven van teksten kan Kurzweil behulpzaam zijn. Het programma leest voor wat er op dat moment getypt wordt. Doordat het programma heel flexibel is, kan een leerling dát gebruiken wat hij of zij nodig heeft.

Leerlingen aan het woord

Wat dyslexie betekent voor kinderen, kan misschien het beste worden uitgelegd door kinderen die het zelf hebben. Nina Schriever, uit groep 8 van obs Mathenesse in Rasquert, is zo’n leerling. Schriever:

"Je kunt moeilijk lezen. En als je leest, kun je de woorden soms niet uitspreken, terwijl je wel weet wat er staat en het wel snapt. Ik zat bijvoorbeeld in groep 4 nog in een heel laag niveau voor technisch lezen, hardop lezen. Ik heb ook problemen met spelling. En met grammatica.”

Ze wil direct een misverstand uit de weg ruimen:

"Dat je niet goed kunt lezen, betekent niet dat je niet slim zou zijn. In andere dingen ben ik gewoon beter. Zoals in tekenen, acteren en kunstvakken.”

Schriever vindt lezen overigens wel leuk. Selma Dalstra zit op het HHC, in havo 5. Zij heeft, al klinkt dat misschien tegenstrijdig, naar eigen zeggen absoluut geen moeite met lezen. Daardoor rolde er bij haar pas na een algemene toets op de middelbare school uit dat ze dyslexie heeft.

"Vakken waar je veel bij moet lezen, zoals geschiedenis en zo, vind ik hartstikke leuk en dat sla ik ook heel gemakkelijk op. Maar ik heb wel problemen met spelling. Ik draai bijvoorbeeld letters om. Nu zijn het vooral de vreemde talen die ik lastig vind. Woordjes stampen duurt bij mij tien keer langer dan bij anderen.’’

Ze heeft het overigens niet van een vreemde, vertelt ze.

"De sms’jes van mijn vader zijn echt hilarisch door alle spelfouten. Hij is ook heel erg dyslectisch al is het bij hem nooit officieel bevestigd. Eigenlijk is het heel jammer dat hij vroeger geen hulp heeft gekregen. Dat was er toen nog niet. Ik ben blij dat ik dat wel heb.”

Dyslectische kinderen zijn soms geholpen met het gebruik van vergrote teksten en/of van een speciaal lettertype.

"Ik kán het wel lezen met kleinere letters, maar het gaat gewoon sneller en gemakkelijker als het wat groter is, of met een dyslexieletter”, beaamt Schriever. Dat werkt niet alleen zo bij letters zo, merkt Dalstra bij het trompet spelen: „Als de noten verder uit elkaar staan, kan ik de muziek in een keer spelen en word ik veel minder moe. Als ze heel dicht op elkaar staan, dan zie ik het niet meer, terwijl ik wel gewoon goede ogen heb.”

Schriever en Dalstra werken ook met Kurzweil. Aan het eind van dit schooljaar gaat Dalstra examen doen. Met behulp van Kurzweil voor de vakken Engels en Duits. De examenteksten worden dan voorgelezen. Ze is er blij mee: „Want als je het hoort in Kurzweil, begrijp je het gewoon beter.” Schriever vindt het fijn dat ze het lezen van lange teksten aan iemand anders kan vragen. Bijvoorbeeld aan ‘Daan’, één van de stemmen uit Kurzweil. Als je de meiden erover hoort praten, is het haast alsof ze het over een vriendje hebben, hun vriendje Kurzweil. „Maar dat is ook zo”, bezweert Schriever met klem, „het is ook een vriendje.” 

Lees meer >>