WoDy helpt zonder spelfouten te schrijven

WoDy helpt zonder spelfouten te schrijven

Bron: WoDy, een persoonlijke woordvoorspeller, 2011, TvRT nr1, Dorine Lycklama à Nijeholt

WoDy helpt zonder spelfouten te schrijvenWoDy  is een corrigerende en zelflerende woordvoorspeller voor mensen met dyslexie en dysorthografie.  WoDy houdt rekening met verschillende soorten schrijffouten die je kunt maken:

Fouten op hoorniveau (fonemisch), Fouten op regelniveau (morfologisch), Fouten op weetniveau (etymologisch)

De voorspelde woorden worden in twee kolommen weergeven. In de linkerkolom staan de gewone woordsuggesties, zonder rekening te houden met mogelijke schrijffouten.  In de rechterkolom staan de gecorrigeerde suggesties, rekening houdend met de mogelijke schrijffouten. De woorden kunnen simpelweg door op het cijfer voor het woord te klikken, of op het woord te dubbelklikken ingevoegd worden in de tekst. De tekst die getypt wordt kan letter-voor-letter worden benoemd, als woord, maar ook als hele zin worden voorgelezen.

Gebruikersprofiel en woordenlijst

WoDy Schrijven zonder schrijffoutenAls leerkracht kun je voor de leerling een gebruikersprofiel aanmaken. Je kunt een nieuw gebruikersprofiel aanmaken bij het opstarten van WoDy, maar ook tijden het werken met WoDy.  De leerling kun je een kleur geven en een naam, zodat de leerling weet welk profiel voor hem/haar is. Wanneer de leerling het programma opstart, kan het op de eigen naam klikken en vervolgens op de groene knop met het vinkje. Ik heb geprobeerd 30 leerlingen toe te voegen. Dat lukt, het opstart scherm laat vier leerlingen per keer zien. Elk profiel bevat een eigen bronlijst. Deze is opgebouwd uit de meest voorkomende worden in de Nederlandse taal.

De bronlijst is ingedeeld in twee lijsten, een basis woordenlijst waarin de woorden komen die je vaak gebruikt en een uitgebreide lijst met woorden die je minder vaak gebruikt. Er is een mogelijkheid om de verhouding tussen de basiswoordenlijst en de uitgebreide woordenlijst in te stellen. Op deze manier kun je het niveau van de woordenlijsten aanpassen. Kinderen uit groep 3 van de basisschool kunnen een andere woordenlijst kiezen dan kinderen uit de eerste klas van het voortgezet onderwijs. De bronlijst blijft voor het gebruikersprofiel van die specifieke leerling behouden, wordt aangevuld met de woorden die de gebruiker er zelf aan toevoegt. WoDy houdt bij welke woorden de gebruiker selecteert uit de woordenlijst en hoe vaak een woord wordt gebruikt. Daarnaast houdt WoDy ook bij welke woorden het vaakst met andere woorden gecombineerd worden. Zo wordt er dus rekening gehouden met de geschiedenis van de gebruikte woorden.  Op deze manier krijg je als gebruiker een persoonlijk profiel. De woorden die je het vaakst gebruikt, komen boven in de lijst te staan.

  • Je kunt ondersteuning krijgen bij het juist spellen van werkwoorden. Er is een verdeling in werkwoorden eindigend op –dde(n), werkwoorden eindigend op –tte(n) en werkwoorden op –dde(n) en –tte(n).
  • WoDy biedt ondersteuning bij het schrijven van WoDy Homofonenhomofonen (woorden die je hetzelfde uitspreekt, maar die je anders schrijft en met een andere betekenis (bijv. mei/mij, koude/ kauwde).

Alle woorden die je typt tijdens het gebruik van WoDy, maar die niet in het programma staan, worden opgeslagen in een wachtlijst. Er kunnen fouten in de woorden staan, of het kunnen eigen namen of onbekende woorden zijn. Je kunt er voor kiezen om deze woorden te bekijken onder het tabblad woordenlijsten beheren en deze vervolgens aan de woordenlijst toe voegen, eventueel verbeteren en toevoegen of wissen. Er is een mogelijkheid om zelf woordenlijsten te maken, woordenlijsten te importeren, of te exporteren, bijvoorbeeld woordenlijsten van een bepaalde methode (aardrijkskunde, biologie, geschiedenis of spellingsmethodes).

Basisscherm

Wody helpt zonder Spelfouten te schrijvenWanneer je een gebruiker hebt geselecteerd, verschijnt het basisscherm van WoDy (zie figuur 3) op je scherm. Met dit scherm kun je de instelling van WoDy aanpassen zodat je het programma optimaal kunt gebruiken. De oranje knop gebruik je om de woordvoorspeller in of uitschakelen. Met de rode knop kun je de betekenis van woorden in het woordenboek opzoeken, de groene knop kun je gebruiken om verschillende instellingen aan te passen, zoals de lay-out van het voorspellingsvenster. De spraakinstellingen, de categorieën van correcties waarmee WoDy rekening moet houden en het logboek. En met de blauwe knop kunnen de woordenlijsten worden beheerd. 

 Voorspellingsvenster

Woordvoorspellingsvenster helpt zonder spelfouten te schrijvenWanneer je een tekst begint te schrijven in een toepassing zoals Word, verschijnt er een venster met twee kolommen met woorden: het voorspellingsvenster.

De woordvoorspeller bevat per kolom tot 20 woorden. Je kunt meer of minder woorden in het venster laten zien, eenvoudig door onderaan het venster te slepen. Je kunt de woorden in je tekst invoegen door op het cijfer voor het te gebruiken woord te klikken, door dubbel te klikken op het te gebruiken woord, of door het gebruik van de functietoetsen.

 In de linkerkolom staan woorden, waarbij rekening wordt gehouden met de letters die getypt zijn. In de rechterkolom staan woorden waarbij rekening wordt gehouden met correcties die je al eens in eerder geschreven woorden hebt gedaan. De voorstellen in de rechterkolom zijn zo in te stellen, dat er rekening wordt gehouden met  de spellingcategorie die van te voren is ingesteld. Wil je voor een kind correcties op hoorniveau, op regelniveau of op weetniveau. En vervolgens kun je op dit niveau ook nog een categorie instellen: 

Hoorniveau:     

  • Klinkers; Kort/lang, eer/eur/oor, tweetekenklanken, omkeringen, (visuele) verwarring, u/uu/ui/eu, doffe e
  • Medeklinker; Stemhebbend/stemloos, (visuele) verwarring, medeklinker-verbindingen. Volgordefouten bij 2 (mede)klinkers

Regelniveau:  

Verlengen, verdubbelen, ontdubbelen, tussen –n/eind –n, tussen –s/eind –s,                     samenstellingen en afleidingen, werkwoorden.

Weetniveau:

  • Speciale klank/tekenkoppeling; klinkers, medeklinkers
  • Trema’s;  (e/ë, ï/i, o/ö, u/ü)

In het voorspellingsvenster wordt gewerkt met verschillende kleuren. Er worden woorden in het zwart weergegeven; dit zijn woorden zonder speciale correctiekenmerken.

Groene woorden; zijn homofonen. Woorden die hetzelfde worden uitgesproken maar op een ander manier worden geschreven en een andere betekenis hebben. (mei/mij)

Wanneer je op de i van informatie klikt op het rode vierkantje achter het woord, krijg je uitleg over het woord met de schrijfwijze. Ook krijg je de andere schrijfwijze te zien met daarbij de betekenis van dit woord.

Blauwe woorden; Werkwoorden. Wanneer deze functie ingesteld is, zullen alle mogelijke werkwoordvormen in het blauw aangeduide worden.

Rode woorden; Samengestelde woorden. Wanneer het ingetypte woord ook een woord kan vormen met het vorige woord in de tekst, dan wordt dit samengestelde woord in de lijst in het rood weergegeven. De kleuren in het voorspellingsvenster kunnen overigens worden aangepast in het basisscherm onder het tabblad instellingen.

Van Dale pocketwoordenboek

WoDy is voorzien van het Van Dale handwoordenboek verklarend Nederlands. Je kunt kiezen in het gebruik uit drie verschillende woordenboeken.

  • Van Dale Verklarend Nederlands woordenboek
  • Van Dale Nederlands voor de basisschool
  • Van Dale Nederlands als tweede taal.

De betekenis van de verschillende woorden kun je opzoeken in het Van Dale pocketwoordenboek dat in het programma geïntegreerd zit. Achter elk woord in de woordenlijst is een rood vierkantje met daarin een woordenboek of een informatie teken te vinden. Door op het woordenboek te klikken kom je automatisch in het Van Dale pocketwoordenboek terecht. Het woord wordt uitgelegd doordat de computer het voorleest. Daarnaast wordt het voorlezen ondersteunt doordat de regel oplicht in het groen en het woord dat wordt uitgesproken blauw is. Wanneer je op het rode vierkant achter het woord met de i klikt, krijg je een voorbeeld te zien met een tekeningetje, waarbij je meteen ook een visuele ondersteuning van het woord krijgt. In het basisscherm is ook een knop te zien met een woordenboek, hierin kun je de betekenis van woorden opzoeken, los van de woorden die je in de tekst intypt.

Lees het hele artikel >>

Dorine Lycklama à Nijeholt. Geregistreerd Remedial Teacher, dyslexiespecialist en kindercoach.

Ze ondersteund kinderen met dyslexie en faalangst. En ze geeft ondersteuning aan kinderen en schoolteams op het gebied van dyslexie en ICT-hulpmiddelen.

Email: info@bekijkheteven.nu            Website: www.bekijkheteven.nu