Met Sprint Plus als voorleesprogramma: een extra kans

Bron: Tineke Soldaat, SprintPlus-Een extra kans, Remediaal Nr1, 2013

Sprint Plus voorleesprogramma dyslexieIn het voortgezet onderwijs moeten veel teksten zelfstandig gelezen kunnen worden. Onnauwkeurig en traag lezen kan een grote negatieve invloed hebben op het begrip. Dit artikel doet verslag van een onderzoek naar de behoefte van de dyslectische leerling om toetsen voorgelezen te krijgen door middel van een voorleesprogramma en de effecten hiervan. Een belangrijk onderdeel hiervan is de implementatie.

Inleiding

SprintPlus o.a. voorleessoftwareDyslexie is volgens de literatuur een stoornis die een normale educatieve ontwikkeling ernstig kan belemmeren en vaak tot problemen met werkhouding en motivatie leidt. In het voortgezet onderwijs wordt een toenemend beroep gedaan op de lees-, spelling- en studievaardigheden van de leerlingen. Met de komst van Technische maatjes bij dyslexie (Smeets & Kleijnen, 2008) is het fundament gelegd voor een krachtige aanpak door computerhulpmiddelen te geven aan leerlingen met dyslexie om ze zo in staat te stellen volwaardiger aan het onderwijs deel te nemen en te laten functioneren op hun eigen niveau Het inzetten van deze IeT-middelen kent meerdere voordelen. Ten eerste wordt de zwakke technische leesvaardigheid door geavanceerde dyslexiesoftware gecompenseerd. Daarnaast biedt het ondersteuning bij tekstbegrip. spellen en schrijven. Tenslotte helpt het bij het studeren. Lastig hierbij is vaak de implementatie. Hoe pakken we dit aan? Wat zijn de stappen die we moeten nemen? Is er behoefte aan? En natuurlijk wat zijn de effecten?

Sociaal-emotioneel functioneren en taakgedrag

Hoe een leerling omgaat met dyslexie kan nogal verschillen. Natuurlijk is het afhankelijk van de ernst van de problematiek maar het hangt ook af van de manier waarop de leerling op de basisschool is begeleid. Er zijn gunstige omstandigheden die een 'beschermende invloed' hebben. Deze kunnen met de omgeving, maar ook met het kind zelf te maken hebben. Beschermende kindeigenschappen zijn: een goede intelligentie, een goede algemene taalvaardigheid, een goed doorzettingsvermogen en een sterk geheugen. Gunstige omstandigheden zijn een omgeving waarin veel waarde wordt gehecht aan goed onderwijs. Een gezin waarin veel aandacht wordt besteed aan taal en lezen heeft een beschermende werking. Ook een school met docenten die een hoog kennisniveau hebben op het gebied van leesonderwijs en dyslexie en die hoge verwachtingen hebben over wat ze kunnen bereiken met hun leerlingen worden gezien als beschermende factoren. De technische ontwikkelingen, met alle beschikbare hulpmiddelen kunnen er voor zorgen dat de leerling het niveau van voortgezet onderwijs volgt dat bij zijn capaciteiten past (Braams, 2009).

Tekst-naar-spraaksoftware

Bij tekst-naar-spraaksoftware als Kurzweil en Sprint wordt tekst omgezet naar spraak door middel van synthetische spraak. De digitale tekst wordt dus voorgelezen door een computers tem. Doordat het voorgelezen woord oplicht is er een relatie tussen de auditieve en visuele input en wordt de blik van de lezer gestuurd. De spreeksnelheid is instelbaar en er kan gekozen worden voor fonologisch spellen, voorlezen per lettergreep, woord, zin of paragraaf. Passages kunnen ook naar behoefte worden overgeslagen. Behalve in de tekstverwerker leest voorleessoftware ook teksten voor in andere toepassingen of op het internet. Teksten op papier moeten wel eerst worden ingescand, waarna het noodzakelijk is dat een OCR-programma de tekst omzet naar digitale tekst. Hierbij kunnen soms herkenningsfouten ontstaan die gemakkelijk weer kunnen worden gecorrigeerd. Veel mensen met leesproblemen kunnen goed omgaan met de gesproken taal. Ze kunnen spraak normaal of zelfs snel verwerken. Het begrip in gesproken taal is goed (Elkind, 2007) Door de auditieve feedback bij spellen stimuleren de tekst-naar-spraakprogramma's Kurzweil en Sprint Plus actief lezen en helpen daardoor beter te schrijven. Ook bieden ze ondersteuning bij technisch lezen, begrijpend lezen, spellen, strategisch schrijven, studeren maar ook bij het maken van toetsen en examens.

 

Lees het hele artikel >>