CVZ roept drie ministers op tot overleg over dyslexie hulpmiddelen

Het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) adviseert de minister van Volksgezondheid overleg te starten met de ministers van Onderwijs en van Sociale Zaken. Dit om na te gaan hoe de toegankelijkheid van ICT-hulpmiddelen voor dyslectici kan worden verbeterd en daarmee het onderwijs aan deze doelgroep. Dit is de kern van het rapport dat het CVZ zojuist heeft uitgebracht. Het CVZ adviseert dit naar aanleiding van verzoeken van Lexima om naast de Daisy-speler ook andere hulpmiddelen te vergoeden.

Alleen Daisy-speler in zorgverzekering

De Daisy-speler is in 2003 in het basispakket opgenomen. Het CVZ signaleert een aantal problemen met betrekking tot deze verstrekking. Het gaat onder meer om het feit dat de indicatiecriteria in de Regeling Zorgverzekering te beperkt zijn en de strenge voorwaarden die worden gehanteerd bij de verstrekking van deze apparatuur aan dyslectici. Daarbij gaat het om gebruik in de thuissituatie bij uitbehandelde dyslexie.

WIA sluit dyslexie hulpmiddelen uit

In zijn algemeenheid geldt dat hulpmiddelen die uitsluitend op school of op het werk worden gebruikt worden verstrekt op grond van de Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA). Als sprake is van een hulpmiddel dat zowel in de leefsituatie als in de onderwijs- of werksituatie wordt gebruikt, dan wordt de verstrekking toegekend op grond van de ziektekostenverzekering. De ziektekostenverzekering kan daarbij rekening houden met de eisen die aan het hulpmiddel worden gesteld in verband met de onderwijs- of werksituatie. Volgens jurisprudentie is de WIA echter ook aan bod, als het gaat om draagbare hulpmiddelen (bijv. ICT-hulpmiddelen) die met name voor het onderwijs worden aangevraagd. Dit betreft de situatie waarbij het hulpmiddel weliswaar thuis wordt gebruikt, maar overwegend bij het leren/maken van huiswerk.

De minister van SZW heeft echter in augustus 2003 besloten op grond van de Wet REA geen onderwijsvoorzieningen te vergoeden aan leerlingen met dyslexie. Uit het wijzigingsbesluit blijkt dat de minister van mening was dat het UWV in het kader van de Wet REA geen taak heeft met betrekking tot de structurele verstrekking van voorzieningen aan leerlingen met dyslexie. De opvang van dyslectische leerlingen behoorde volgens de toenmalige minister tot de reguliere zorgbreedte van basisscholen, en indien nodig met inzet van Weer Samen Naar School gelden en ondersteuning (WSNS). Volgens de toelichting op het wijzigingsbesluit is het bij de totstandkoming van de Wet REA nooit de bedoeling geweest om bovenop de bestaande voorzieningen extra materiële voorzieningen te verstrekken aan leerlingen met dyslexie. Gezien het grote aantal leerlingen met een vorm van dyslexie en de verwachtingen omtrent het aantal aanvragen voor voorzieningen zou dit leiden tot een onevenredig beroep op de middelen van de overheid. Dit beleid is met de komst van de WIA niet gewijzigd.

Veranderende inzichten

Het CVZ constateert verder dat de noodzaak om voor de leefsituatie een Daisy-speler aan te vragen kleiner wordt door de opkomst van de luisterboeken (op audio-CD). Gesproken studieboeken zijn vooralsnog alleen verkrijgbaar in Daisy-formaat. Daisy-spelers zijn nuttig als hele teksten moeten worden voorgelezen. Voor spellingsproblemen of lastige studietaken zoals het opzoeken in (verklarende en vertalende) woordenboeken, het maken van uittreksels of toetsen, en dergelijke is de speciaal voor dyslexie ontwikkelde software meestal meer geschikt.

Drie ministers gezamenlijk verantwoordelijk

Het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) acht het niet aangewezen om te adviseren ICThulpmiddelen bij dyslexie in het basispakket van de Zorgverzekeringswet op te nemen. Deze hulpmiddelen liggen grotendeels buiten het domein van geneeskundige zorg waarvoor de Zorgverzekeringswet is bedoeld. Wel constateert het CVZ dat de problematiek rond deze hulpmiddelen complex is, vooral gezien de domeindiscussie die hieraan ten grondslag ligt. Het CVZ adviseert de minister zijn collega’s van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) voor te stellen een interdepartementaal traject te starten om de toegankelijkheid van ICT-hulpmiddelen voor dyslectici te verbeteren en daarmee het onderwijs aan deze doelgroep.

Link naar het CVZ rapport Hulpmiddelenzorg 2009.